Idea monitoringu

Idea monitorowania procesu wyboru osób na najwyższe urzędy państwowe, niebędące jednocześnie instytucjami rządowymi, czy parlamentarnymi, a zatem nie podlegające bezpośrednim procedurom demokratycznym, została podjęta przez Fundację im. Stefana Batorego w 2006 roku. Wówczas Fundacja wspólnie z Polską Sekcją Międzynarodowej Komisji Prawników, Helsińską Fundacją Praw Człowieka, gronem ekspertów i współpracowników zainicjowała monitorowanie kandydatów na sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Później działania te były kontynuowane także przez inne organizacje, w tym zwłaszcza Instytut Prawa i Społeczeństwa (INPRIS) i rozszerzone na inne urzędy – Generalnego Inspektora Danych Osobowych, Rzecznika Prawa Obywatelskich oraz Prokuratora Generalnego (strona monitoringu prowadzona przez fundację INPRIS).

Cel, który przyświeca tego rodzaju działaniom jest niezmienny: dostarczenie opinii publicznej, poprzez obserwację procedury wyboru kandydatów do najwyższych urzędów państwowych, dokładniejszych informacji o roli tych instytucji, ich wpływu na nasze codzienne życie, jak również informacji o tym, kim konkretnie są osoby, które te instytucje będą tworzyć.

Wymienione organy władzy, ale też wiele innych (jak Rada Polityki Pieniężnej, czy Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji), jak wspomniano, nie pochodzą bezpośrednio z demokratycznego wyboru. Jednak ich oddziaływanie na życie przeciętnego Polaka bywa bardzo silne. Nie mając bezpośredniego wpływu na to, kto obejmuje w nich funkcję, mamy zatem prawo jako obywatele oczekiwać, że będą one funkcjonować w sposób transparentny i profesjonalny, a osoby, które obejmą w nich stanowiska będą najlepszymi specjalistami w określonych dziedzinach. Jednym ze sposobów uchronienia się przed nieprawidłowościami, których źródłem mógłby być wybór niewłaściwych osób, jest właśnie obywatelski monitoring – prowadzony przez organizacje społeczne, którym zależy na jakości życia publicznego.

W 2016 roku dobiegną końca kadencje członków Rady Polityki Pieniężnej, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz prezesów Narodowego Banku Polskiego i Instytutu Pamięci Narodowej a także odbędzie się nabór nowych uczestników tych gremiów na kolejną kadencję. Fundacja im. Stefana Batorego we współpracy z organizacjami partnerskimi będzie prowadzić monitoring wyboru kandydatów do wymienionych gremiów.

W ramach monitoringu będziemy gromadzić informacje o kandydatach do wspomnianych gremiów i na stanowiska, zbierać informacje o ich kompetencjach, doświadczeniu i dorobku zawodowym, uczestniczyć w posiedzeniach komisji opiniujących kandydatów, organizować seminaria czy debaty z ich udziałem dla obywateli, ekspertów i mediów zainteresowanych pracą tych gremiów.

Uczestnictwo kandydatów w monitoringu jest całkowicie dobrowolne. Mogą oni odmówić takiej współpracy. Jednak namawiamy ich do tego kładąc nacisk nie tylko na wspomniane już argumenty, ale wskazując też, że poprzez udział w monitoringu mają okazję lepszego dotarcia do opinii publicznej, zaprezentowania swoich poglądów i wzmocnienia wizerunku instytucji, do której pretendują, udowadniając, że nie jest ona anonimowym ciałem.

Monitoring nie jest też oceną kandydatur. Wzorem działań przywołanych na wstępie, ma on pozwolić na utrwalenie dobrego obyczaju publicznego przedstawienia kandydata na ważny urząd, zanim zapadnie decyzja o powołaniu. Monitoring ma ułatwić wszystkim zainteresowanym i kompetentnym osobom, organizacjom, czy mediom zajęcie własnego stanowiska wobec kandydatur.

Zapraszamy na podstrony poświecone monitoringowi kandydatów do poszczególnych instytucji i na stanowiska.