Relacja z posiedzenia Senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu w sprawie zaopiniowania kandydatów do KRRiT

W dniu 19 lipca 2016 roku odbyło się posiedzenie senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu, którego celem było zaopiniowanie kandydatów na członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

W sierpniu 2016 r. dobiegła końca 6-letnia kadencja członków KRRiT wybranych w 2010 r., w tym Stefana Józefa Pastuszka, wybranego przez Senat RP. Zgodnie z ustawą Senat wybiera jednego członka KRRiT.

Stosownie do informacji zawartej w druku senackim 222 (do pobrania http://www.senat.gov.pl/gfx/senat/userfiles/_public/k9/dokumenty/druki/200/222.pdf) zostało zgłoszonych dwoje kandydatów:

  • dr Teresa Bochwic – dziennikarka, publicystka, nauczycielka akademicka zawodowo związana z Akademią Koźmińskiego, z doświadczeniem zasiadania w Radzie Programowej Polskiego Radia w latach 2010-2013 oraz w Radzie Programowej Polskiej Akademii Prasowej od 2013 r.; kandydatka zgłoszona przez grupę senatorów Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości.
  • Janusz Daszczyński – dziennikarz, menedżer; na początku lat 90. brał udział w pracach nad ustawą o radiofonii i telewizji, organizował biuro KRRiT i był jego dyrektorem; w latach 90. członek zarządu TVP, od 2015 do 2016 r. prezes Telewizji Polskiej. Obecnie pełni funkcję dyrektorską w Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych. Kandydat zgłoszony przez grupę senatorów Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej.

W wysłuchaniu uczestniczyli senatorowie – członkowie komisji, kandydaci na członków KRRiT oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych: Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych i Fundacji im. Stefana Batorego.

W pierwszej części kandydaci zostali poproszeni o przedstawienie swoich kwalifikacji oraz dorobku. Następnie senatorowie obecni na posiedzeniu mieli możliwość zadawania pytań kandydatom.

Pytania dotyczyły przede wszystkim:

  1. opinii w sprawie konieczności częstszego weryfikowania dziennikarstwa, które jest zawodem zaufania publicznego, w szczególności tego, czy nabór nie powinien podlegać uważniejszej kontroli;
  2. wskazania najważniejszych kierunków działań KRRiT w nadchodzącej kadencji po wprowadzeniu zmian prawnych (powołanie Rady Mediów Narodowych przejmującej część obowiązków KRRiT) w zakresie zapisanego w ustawie zadania, jakim jest kształtowanie polityki audiowizualnej państwa;
  3. przyszłości finansowania mediów publicznych – zgodnie z ustawą to 20 spółek, na które składa się radio, telewizja oraz PAP i możliwości ustabilizowania ich dochodów;
  4. sposobów zachowania niezależność w trakcie sprawowania funkcji członka KRRiT wobec faktu upolitycznienia KRRiT i nacisków rządzących na realizację określonych zleceń oraz nowej sytuacji jaką stworzyło powołanie Rady Mediów Narodowych.

Senatorowie zadali również pytania skierowane do konkretnych kandydatów.

Dr Bochwic zapytano o ocenę TVP pod rządami Jacka Kurskiego w kontekście zwolnień dziennikarzy w telewizji publicznej oraz demonstracji społecznych w obronie mediów oraz kształtu i pluralizmu obecnej na antenie TVP publicystyki.

Janusza Daszczyńskiego zapytano o ocenę TVP pod rządami Jacka Kurskiego w aspekcie realizacji  strategii na lata 2016-2020 opracowanej przez niego (Janusza Daszczyńskiego) w czasie kiedy sprawował funkcję prezesa TVP w 2015 r.

Część poświęconą zadawaniu pytań zakończyli przedstawiciele organizacji pozarządowych  odnosząc się do wcześniej omawianych wątków i zadając pytania o kwestie misji oraz finansowania mediów:

– jak zrealizować dobrze opisaną w ustawie misję mediów publicznych, ale w rzeczywistości nie realizowaną, tzn. co zrobić, aby obywatele mieli poczucie, że przekaz jest rzetelny i wiarygodny;

– finansowanie mediów publicznych: zwiększające się znacznie dochody z reklamy stały się podstawą ich finansowania. Czy należy to zmienić i w jakim kierunku.

Odnosząc się do kwestii weryfikacji pracy dziennikarzy dr Bochwic wskazała, że wolność słowa jest zasadą podstawową, należy pamiętać o napięciu między wolnością słowa a kwalifikacjami i prezentowaniem przez dziennikarza swojej postawy. Konieczna jest wstępna selekcja do zawodu dziennikarskiego, późniejsze działania należy pozostawić redakcji, choć rozwiązanie to ma wady – napięcie między postawą dziennikarza a właścicielem lub wydawcą. Weryfikacji z punktu widzenia zawodowego może dokonywać tylko redakcja. Poprzeczka dla dziennikarzy mediów publicznych powinna być wysoko postawiona.

Janusz Daszczyński zgodził się z przedmówczynią i dodał, że instrumentarium związane z konstrukcją ustawy o radiofonii i telewizji publicznej nie daje zbyt wielu możliwości Krajowej Radzie, by wpływać na sposób kształcenia i przyjmowania do pracy dziennikarzy do mediów. W ustawie o radiofonii i telewizji w art. 6 opisującym obowiązki KRRiT w pkt.  8 zapisano inicjowanie kształcenia kadr w dziedzinie radiofonii i telewizji. Narzędziem może być inicjowanie porozumień między nadawcami – można wykorzystać to w zakresie tworzenia kodeksów dobrych praktyk, kodeksów etycznych. Jednak kierowanie w obecnym stanie prawnym kategorycznego postulatu do Rady o to, że tylko ona ma działać na rzecz poprawy jakości dziennikarstwa nie ma racji bytu.

Odpowiadając na pytania ws. wskazania kierunków polityki audiowizualnej państwa przez KRRiT nowej kadencji w kontekście zapisu ustawy i stabilizacji dochodów mediów publicznych Janusz Daszczyński podsumował na początku możliwości emisyjne radia i telewizji od strony technicznej, zaznaczył, że zadanie KRRiT powinno polegać na możliwie ścisłej współpracy z Radą Mediów Narodowych. Media publiczne, telewizja publiczna – jako przedsięwzięcie, a nie przedsiębiorstwo, powinny być utrzymywane z powszechnej daniny publicznej (finansowanie licznikowe, budżetowe itp.) – zasady te powinny być skrupulatnie dopracowane. Zaproponował unowocześnienie ustawy o radiofonii i telewizji, ponadto zachęcanie mediów komercyjnych i publicznych do samoregulacji (typu kodeksy dobrych praktyk ws. reklam) oraz w związku z wymianą zadań przegląd biura KRRiT – pod względem menedżerskim i kadrowym. Od lat problemem jest uporządkowanie praw autorskich, powiązane zarówno ze zbiorami audiowizualnymi (Biblioteka Cyfrowa Mediów Publicznych, nad którą swego czasu pracowała KRRiT) jak i upowszechnieniem się internetu.

Teresa Bochwic przyznała, że ma mało pomysłów na finansowanie mediów; podkreśliła, że podoba jej się projekt uszczelnienia wpływu abonamentu zwłaszcza, że dotychczasowe kompetencje KRRiT zostały podzielone i Krajowa Rada będzie nadal rozdzielała abonament, a nowo powołana Rada Mediów Narodowych będzie uszczelniać pobór; fakt ten daje pole do współpracy między obydwoma radami. Ważne kierunki polityki audiowizualnej to jej zdaniem prace nad programem oraz pracą dziennikarzy, w tym kształcenia i weryfikowania ich umiejętności, a także powołanie instytutu monitoringu mediów, który na odpowiednim poziomie naukowym mógłby zajmować się obserwowaniem jakości programu w poszczególnych mediach. Zadeklarowała chęć zajęcia się obszarem monitorowania mediów i jego rozbudową w ramach pracy w KRRiT. Monitoring musi być niezależny od nadawców i producentów.

Odpowiadając na uwagę dotyczącą zachowania niezależności wobec politycznych nacisków Janusz Daszczyński podkreślił, że do tej pory nie ulegał lub rzadko ulegał naciskom i naciski go na tym etapie życia – kiedy kariery zawodowej nie robi – nie interesują. Dr Bochwic podkreśliła, że przy pewnym wysiłku można zachować kręgosłup i niezależność i trudno jej wyobrazić sobie pracę pod dyktando.

Janusz Daszczyński odpowiadając na pytanie o realizowanie przez obecnego prezesa TVP Jacka Kurskiego strategii przygotowanej za czasów jego prezesury zauważył, że obecnie w sferze organizacyjnej w TVP w dużej mierze kontynuowana jest ta strategia. W obszarze  personalnym jest gorzej.

Teresa Bochwic odpowiadając na pytanie o stan TVP pod zarządem Jacka Kurskiego zwróciła uwagę, że nie potrafi ocenić zmian w sferze organizacyjnej w TVP, a publicystyce potrzebna jest poprawa. W kontekście obecnych zwolnień w TVP dr Bochwic wyraziła żal z powodu tej sytuacji, ale przypomniała też o outsourcingu pracowników za czasów prezesa Juliusza Brauna – wtedy ponad kilkuset dziennikarzy i specjalistów okołotelewizyjnych zostało wyrzuconych  w ramach outsourcingu i zatrudnionych na dziwnych zasadach. Należy też pamiętać o dziwnych systemach organizacyjnych w TVP, dodała. Pluralizm to dopuszczanie rozmaitych stron debaty publicznej i żadna z nich nie jest wykluczona z takiego czy innego powodu. Publicystyka jest obecnie bardziej pluralistyczna ze względu na fakt dopuszczania do głosu większej liczby stanowisk i ujawniania różnych stron debaty publicznej.

Janusz Daszyński w odpowiedzi na pytania przedstawicieli organizacji pozarządowych przeprowadził krótką analizę źródeł finansowania mediów i wskazał, że obecne proporcje tj. 70% budżetu pochodzi z reklam, a reszta z abonamentu, nie pozwalają jednocześnie wypełniać misji i wypełnić kasy niezbędnymi środkami. Zmiany ustawowe dotyczące finansowania mediów publicznych należy koniecznie przeprowadzić.

Teresa Bochwic wskazała na konieczność uszczelnienia ściągalności abonamentu i odwrócenia proporcji: 70% środków z abonamentu, a 30% z reklam. Dziennikarzy można skłonić do przestrzegania misji poprzez rozbudowany monitoring ich pracy. Poprzez monitoring i my, i dziennikarze dowiadują się, co nadają i mogą poprawić swoją pracę. Nie chodzi o karanie, ale o to, aby dziennikarz był w pełni świadomy, co nadaje i jak się to ma do wymagań ustawowych i dyrektyw, jeśli chodzi o misję. Będzie też łatwiej nie podporządkowywać się naciskom.

Na zakończenie udzielono głosu senator Barbarze Borys-Damięckiej, która wskazując na wyzwania i nowe warunki ustawowe (powołanie Rady Mediów Narodowych), zaapelowała o wybór Janusza Daszczyńskiego ze względu na jego bogate wieloletnie doświadczenie medialne i menedżerskie i pełny zakres kompetencji ważnych z perspektywy zadań wykonywanych przez KRRiT.

Ostatnim punktem programu posiedzenia było głosowanie w sprawie zaopiniowania kandydatur. Przewodniczący Komisji wskazał na wysokie kwalifikacje obydwojga kandydatów. Kandydatura dr Bochwic została zaopiniowana pozytywnie przewagą 7 do 6 głosów.

Sprawozdawcą Komisji Kultury na posiedzeniu plenarnym Senatu został senator Jan Maria Jackowski.

Na stronie sejmowej można obejrzeć i wysłuchać zapis posiedzenia komisji (http://av8.senat.pl/9KKSP211), dostępna jest również skrócona informacja (http://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatkomisjeposiedzenia/6672/not/021.pdf).

Dostępna jest również nasza relacja na Twitterze #monitoringkandydatów.